Αρχική Κοινωνία Εργατική Πρωτομαγιά: Από το Σικάγο στη... Θεσσαλονίκη

Εργατική Πρωτομαγιά: Από το Σικάγο στη… Θεσσαλονίκη

Από το Σικάγο των ΗΠΑ από όπου ξεκίνησε το 1886, η ημέρα των εργατών γιορτάζεται σε πολλές χώρες στον κόσμο, κυρίως την Πρωτομαγιά.

Ο κορυφαίος αγώνας των αμερικανικών συνδικάτων του 1886 είχε άλλωστε ως ορόσημο την 1η Μαΐου καθώς επρόκειτο για την ημέρα της ανανέωσης των συμβολαίων εργασίας και κήρυξαν απεργία για τη διεκδίκηση του οκταώρου.

Οι απαρχές της Πρωτομαγιάς

Περίπου μισό εκατομμύριο εργάτες εγκαταλείπουν τα εργοστάσιά τους σε όλη τη χώρα, ενώ στις 3 Μαΐου ξεσπούν επεισόδια στο Σικάγο, ένα από τα κέντρα της διαμαρτυρίας, όπου πολλοί απεργοί σκοτώνονται από την αστυνομία.

Την επομένη, βόμβα εκρήγνυται ανάμεσα στους αστυνομικούς στο τέλος μιας συγκέντρωσης αναρχικών. Η αστυνομία απαντά πυροβολώντας εναντίον του πλήθους. Επτά αστυνομικοί και πολλοί διαδηλωτές χάνουν τη ζωή τους. Οκτώ αναρχικοί καταδικάζονται μάλιστα για την επίθεση, τέσσερις από τους οποίους απαγχονίζονται και δεν αποκαθίστανται από τη δικαιοσύνη παρά επτά χρόνια αργότερα.

Σε ένδειξη τιμής προς τους νεκρούς του Σικάγου το ιδρυτικό συνέδριο της Β’ Διεθνούς αποφασίζει το 1889 τη διοργάνωση σε μια καθορισμένη ημερομηνία, αρχής γενομένης την 1η Μαΐου 1890, μιας διεθνούς διαδήλωσης των εργαζομένων για τη διεκδίκηση του οκτάωρου.

Το γράφημα αποτυπώνει στοιχεία σχετικά με τις μεγάλες απεργίες σε Ελλάδα και ΗΠΑ / ΑΠΕ – ΜΠΕ

Tα πρώτα εργατικά κινήματα στην Ελλάδα

Η Εργατική Πρωτομαγιά θεμελιώνεται λοιπόν κατά τα τέλη του 19ου αιώνα, περίοδο κατά την οποία δημιουργήθηκαν και τα πρώτα εργατικά κινήματα στον ελλαδικό χώρο, ταυτόχρονα με την ανάπτυξη της καπνοκαλλιέργειας.

Η πρώτη απεργία στον τότε υπό οθωμανική διοίκηση ελλαδικό χώρο, έλαβε χώρα την Πρωτομαγιά του 1888 στην πόλη της Δράμας, από τους καπνεργάτες με κύριο αίτημα τις δέκα ώρες εργασίας, καθώς εκείνη την εποχή οι εργάτες εργάζονταν από δώδεκα έως και δεκατρείς ώρες ημερησίως.

Το 1892 θα ακολουθήσει η πρώτη πρωτομαγιάτικη συγκέντρωση στο νεοελληνικό κράτος, από το Σοσιαλιστικό Σύλλογο του Καλλέργη, ενώ ένα χρόνο μετά, 2.000 εργάτες διαδήλωσαν ζητώντας οκτάωρο, Κυριακή αργία και κρατική ασφάλιση στα θύματα εργατικών ατυχημάτων. Αργότερα, την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα, το ελληνικό εργατικό κίνημα οργανώνεται σε καλύτερη βάση με την υποχώρηση των μικρών συλλόγων και την εμφάνιση μεγάλων εργατικών οργανώσεων.

Ο πρώτος μαζικός εορτασμός της Πρωτομαγιάς θα γίνει ταυτόχρονα σε δώδεκα πόλεις το 1919, ένα χρόνο μετά την ίδρυση της ΓΣΕΕ.

Ο Μάης της Θεσσαλονίκης

Ειδική μνεία πρέπει να γίνει για το 1936, χρονιά κατά την οποία κορυφώνονται οι διαδηλώσεις από τους καπνεργάτες της Θεσσαλονίκης. Τα γεγονότα ξεκίνησαν γύρω στον Φεβρουάριο, με κατάληψη ενός εργοστασίου ύστερα από την απόρριψη των αιτημάτων των εργατών και συνεχίστηκε με συμπαράσταση καπνεργατών από άλλα εργοστάσια.

«Θεσσαλονίκη. Μάης τοῦ 1936. Μιὰ μάνα, καταμεσὶς τοῦ δρόμου, μοιρολογάει τὸ σκοτωμένο παιδί της. Γύρω της καὶ πάνω της, βουΐζουν καὶ σπάζουν τὰ κύματα τῶν διαδηλωτῶν – τῶν ἀπεργῶν καπνεργατῶν. Ἐκείνη συνεχίζει τὸ θρῆνο της».

Εναντίον τους χρησιμοποιήθηκε τόσο η αστυνομία όσο και ο στρατός. Δεν υπήρχε κεντρική συγκέντρωση, αλλά μικρές συγκεντρώσεις με ομιλητές σε διάφορα μέρη της πόλης.

Οι εργατικές κινητοποιήσεις κορυφώθηκαν στην πόλη τον Μάιο του 1936, με τη μεγάλη απεργία και διαδήλωση των καπνεργατών, που πνίγηκε στο αίμα από την δικτατορική κυβέρνηση Μεταξά, με συνολικά δώδεκα νεκρούς ανάμεσα στους οποίους και ο 25χρονος αυτοκινητιστής Τάσος Τούσης, στη διασταύρωση Εγνατία και Βενιζέλου.

Η φωτογραφία που απαθανάτισε την μητέρα του να τον θρηνεί μόνη στο μέσον του δρόμου, στη διασταύρωση των οδών Βενιζέλου και Εγνατία, δημοσιεύθηκε στον Τύπο και αποτέλεσε την έμπνευση του Γιάννη Ρίτσου για την συγγραφή της συλλογής του «Ο Επιτάφιος».

Το 1937 η Πρωτομαγιά θα καθιερωθεί τελικά ως «Ημέρα Εορτασμού της Εργασίας», και η τελευταία εβδομάδα του Απριλίου ως «Εβδοµάς Εργατικής Αµίλλης».

Πρωτομαγιές της Κατοχής

Διατηρώντας ζωντανή τη μνήμη της ματωμένης ελληνικής εργατικής Πρωτομαγιάς, οι αγωνιστές της Αντίστασης συνδέουν αργότερα το μήνυμα της ημέρας για τα εργατικά αιτήματα με τον εθνικό απελευθερωτικό αγώνα.

Το 1942 στο Τμήμα Μεταγωγών της Αθήνας στοιβαγμένοι οι πολιτικοί κρατούμενοι, αποφασίζουν να γιορτάσουν την Πρωτομαγιά στέλνοντας στους δικούς τους χαιρετιστήρια μηνύματα πάνω στα κουτιά των τσιγάρων, ζωγραφίζοντας ένα γαρύφαλλο και γράφοντας συνθήματα «Ζήτω το ΕΑΜ», «Καλή Λευτεριά».

Πηγή: ert.gr

Η αφήγηση συνεχίζει με την Πρωτομαγιά του 1943, οπότε η στάση των κατακτητών έχει σκληρύνει απέναντι στο αντιστασιακό κίνημα, λόγω των μαζικών διαδηλώσεων που προηγήθηκαν ενάντια στην πολιτική επιστράτευση. Αποφασίζεται έτσι, η ανάληψη πρωτοβουλιών για τοπικές πρωτομαγιάτικες εκδηλώσεις, από το φόβο αιματηρής καταστολής από τις Δυνάμεις Κατοχής σε περίπτωση κεντρικής λαϊκής κινητοποίησης.

Σημείο αναφοράς ωστόσο, αποτελεί η Πρωτομαγιά του 1944 όταν οι Ναζί εκτέλεσαν στο σκοπευτήριο της Καισαριανής 200 Έλληνες κρατούμενους του στρατοπέδου Χαϊδαρίου, στην πλειοψηφία τους πρώην Ακροναυπλιώτες, φυλακισμένοι του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου. Η ίδια ημέρα είναι ημέρα ιστορικής τιμής και μνήμης.

Στρατιωτικός νόμος

Η πρώτη ανοικτή συγκέντρωση για την Πρωτομαγιά μετά τον πόλεμο γίνεται στο Παναθηναϊκό Στάδιο, σχεδόν αμέσως μετά τα Δεκεμβριανά.

Ωστόσο, μετά τη λήξη του Εμφυλίου πολέμου, ο εορτασμός γίνεται με πολλές δυσκολίες, κυρίως σε κλειστούς χώρους, καθώς υπάρχουν σοβαροί περιορισμοί στις δημόσιες συναθροίσεις και την πολιτική δράση. Οι διοικήσεις της ΓΣΕΕ διορίζονται από τα δικαστήρια, τακτική που θα συνεχισθεί έως τη Μεταπολίτευση και σε ορισμένες περιπτώσεις μετά από αυτήν.

Με την κήρυξη της δικτατορίας των συνταγματαρχών, στις 21 Απριλίου του 1967, επιβλήθηκε ο στρατιωτικός νόμος και απαγορεύτηκε κάθε συγκέντρωση.

Σχεδόν ένα χρόνο μετά, στις 15 Απριλίου του 1968, το καθεστώς καθιερώνει την Πρωτομαγιά ως αργία με τον Αναγκαστικό Νόμο 380/68. Σύμφωνα με το πρώτο άρθρο του νόμου, η πρωτομαγιά μπορεί να κηρύσσεται υποχρεωτική αργία με απόφαση του υπουργού Απασχόλησης, διαφορετικά εντάσσεται στις προαιρετικές αργίες.

Μεταπολίτευση

Ο πρώτος εορτασμός της Εργατικής Πρωτομαγιάς, σε συνθήκες νομιμότητας θα γίνει τον Μάιο του 1975. Η 1η Μαίου συνέπιπτε με τη Μεγάλη Παρασκευή και η διοίκηση της ΓΣΕΕ με το Εργατικό Κέντρο, όρισαν σαν ημέρα του εορτασμού τις 9 Μαΐου.

Η απεργιακή συγκέντρωση πραγματοποιήθηκε μπροστά από το δημαρχείο της Αθήνας και ήταν ιδιαίτερα μαζική. Ανάλογη συγκέντρωση έγινε και στη Θεσσαλονίκη μπροστά στο Εργατικό Κέντρο της Πόλης.

Από το 1976 η συγκέντρωση της Πρωτομαγιάς στην Αθήνα, πραγματοποιείται στο Πεδίο του Άρεως μπροστά από το κτίριο της ΓΣΕΕ.

Σήμερα

133 χρόνια μετά το Σικάγο, δεν είναι πολλοί εκείνοι που μπορούν να πουν ότι το «οχτώ ώρες δουλειά, οχτώ ώρες ανάπαυση, οχτώ ώρες ύπνο» είναι ανεπίκαιρο σήμερα, όταν στην Ευρώπη πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν ακόμη και την κατάργηση του 8ωρου!

Η συγκυρία βρίσκει ωστόσο τη ΓΣΕΕ στις δικαστικές αίθουσες, όπου και θα οριστεί η διοίκηση η οποία θα αναλάβει την τρίτη κατά σειρά απόπειρα διεξαγωγής του Συνεδρίου της, εξαιτίας της αντιπαράθεσης της ηγεσίας της με το ΠΑΜΕ.

Μαζί με τη ΑΔΕΔΥ, η ΓΣΕΕ καλεί στις 11.00 στην πλατεία Κλαυθμώνος, ενώ το ΠΑΜΕ στις 10:30 στο Σύνταγμα.

Κάλεσμα στην εικοσιτετράωρη γενική απεργία για τον εορτασμό της Εργατικής Πρωτομαγιάς απευθύνει και το Εργατοϋπαλληλικό Κέντρο Αθήνας (ΕΚΑ).

Άλλα πρωτοβάθμια σωματεία και οργανώσεις καλούν σε συγκέντρωση και πορεία με αφετηρία το Μουσείο, ενώ αντίστοιχες είναι οι διαφοροποιήσεις στα συλλαλητήρια της Θεσσαλονίκης και των άλλων πόλεων.

Στην ανακοίνωση της ΓΣΕΕ αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι «τα τεράστια προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες εργαζόμενοι, με κυρίαρχο αυτό της ανεργίας και της υποαπασχόλησης, καθιστούν αδιαπραγμάτευτες τις ανάγκες τους και κάνουν αναγκαία την παρουσία των Συνδικάτων».

«Αυτή την ιστορική μέρα της 1ης Μάη ενώνουμε τη φωνή μας με όλους εκείνους που παλεύουν ενάντια στη φτώχεια και την εξαθλίωση, στις αδικίες, στις διακρίσεις, στην κατακρήμνιση δημοκρατικών, εργασιακών, οικονομικών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων», προστίθεται στην ανακοίνωση.

Καλή Εργατική Πρωτομαγιά!

ροη ειδησεων