9 C
Athens
Κυριακή, Απρίλιος 21, 2019
Αρχική Επιστήμη Περιβάλλον Κλιματική αλλαγή: το λιώσιμο των πάγων απελευθερώνει ραδιενεργά κατάλοιπα

Κλιματική αλλαγή: το λιώσιμο των πάγων απελευθερώνει ραδιενεργά κατάλοιπα

Ραδιενεργά κατάλοιπα πυρηνικών ατυχημάτων και δοκιμών πυρηνικών όπλων που έχουν εγκλωβιστεί στους παγετώνες, απελευθερώνονται στο περιβάλλον εξαιτίας του φαινομένου του θερμοκηπίου.

Μια διεθνής ομάδα επιστημόνων έχει μελετήσει την παρουσία ραδιενεργού ιζήματος στην επιφάνεια των πάγων στην Αρκτική, την Ισλανδία, τις Άλπεις, τον Καύκασο, την Ανταρκτική και τον δυτικό Καναδά. Τι βρήκαν; Συγκεντρώσεις ραδιενεργών υπολειμμάτων στις 17 τοποθεσίες που μελετήθηκαν, που ήταν τουλάχιστον 10 φορές υψηλότερες από τις τιμές που βρέθηκαν αλλού. «Αυτά είναι τα υψηλότερα επίπεδα που μετρήθηκαν στο περιβάλλον εκτός των πυρηνικών ζωνών αποκλεισμού», δηλώνει η Κάρολαϊν Κλέισον ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο του Πλίμουθ.

Ραδιενεργό αμερίκιο στην τροφική αλυσίδα

Οταν τα ραδιενεργά στοιχεία απελευθερώνονται στην ατμόσφαιρα, πέφτουν πίσω στη γη με τη βροχή και απορροφώνται από τα φυτά και το έδαφος. Αλλά όταν πέσουν με τη μορφή χιονιού, σχηματίζουν βαρύτερα ιζήματα, τα οποία συσσωρεύονται στους πάγους. «Με το λιώσιμό τους εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη καταλήγουν στα ποτάμια», εξηγεί η Κάρολαϊν Κλέισον.

Η ερευνητική ομάδα εντόπισε υπολείμματα από το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα το 2011 αλλά, για την ώρα τουλάχιστον, πολλά από τα στοιχεία αυτά δεν έχουν εγκλωβιστεί στα παγετώδη ιζήματα. Ωστόσο, σε αρκετές από τις περιοχές της μελέτης τους, οι ερευνητές βρήκαν ίχνη παλαιότερων στρατιωτικών δοκιμών πυρηνικών όπλων. «Πρόκειται για τις πυρηνικές δοκιμές των δεκαετιών του ’50 και του ‘60», λέει η βρετανίδα ερευνήτρια.

Με την υπερθέρμανση του πλανήτη και το λιώσιμο των πάγων υπάρχει ο άμεσος κίνδυνος της απελευθέρωσης στο περιβάλλον ενός εκ των πλέον επικίνδυνων πυρηνικών καταλοίπων, του αμερίκιου που προέρχεται από την αποδόμηση του πλουτώνιου. Το αμερίκιο που όπως εξηγεί η ερευνήτρια «είναι εύκολα διαλυτό στο περιβάλλον και εκπέμπει ακτίνες άλφα», έχει διάρκεια ζωής 400 και πλέον ετών. Με την απελευθέρωσή του μπαίνει στην τροφική αλυσίδα και από εκεί μπορεί να φτάσει ως τον άνθρωπο. Μέσω του αίματος εγκαθίσταται στον οργανισμό, κατά κανόνα στο συκώτι και τα οστά, βομβαρδίζοντάς τα με ραδιενέργεια, γεγονός που αναπόφευκτα θα δημιουργήσει καρκινογενέσεις.

Δισεκατομμύρια τόνοι πάγου γίνονται νερό

Στο μεταξύ το λιώσιμο των πάγων εξαιτίας του φαινομένου του θερμοκηπίου όχι μόνο συνεχίζεται αλλά και επιταχύνεται πράγμα που καταδεικνύεται από πολλές επιστημονικές μελέτες.

Οι παγετώνες έχασαν περισσότερους από 9.000 δις τόνους πάγου μεταξύ του 1991 και του 2016, με αποτέλεσμα την άνοδο κατά 2,7 εκατοστά του επιπέδου της θάλασσας, σύμφωνα με μελέτη που πραγματοποίησαν ερευνητές του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης και η οποία δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Nature. Οι επιστήμονες μάλιστα, διαπιστώνουν ότι τις τελευταίες τρεις δεκαετίες η τήξη των παγετώνων σε όλο τον κόσμο έχει επιταχυνθεί. Οι μεγαλύτερες απώλειες πάγου έχουν σημειωθεί κατά τους μελετητές κατά κύριο λόγο στην Αλάσκα, την Παταγονία και την Αρκτική και δευτερευόντως στις Αλπεις.

«Παγκοσμίως, χάνουμε κάθε χρόνο το τριπλάσιο περίπου του όγκου πάγου που βρίσκεται αποθηκευμένος στις ευρωπαϊκές Αλπεις», σχολίασε ο ειδικός στη μελέτη των παγετώνων Εμανουέλ Τιμπέρ. Δηλαδή, 335 δις τόνους ετησίως, που σήμερα αντιπροσωπεύουν το 25-30% της παγκόσμιας αύξησης της στάθμης της θάλασσας.

Οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις είναι καταλυτικές. Οι πάγοι που λιώνουν δεν συμβάλλουν μόνο στην άνοδο της στάθμης των ωκεανών αλλά και στην διαστολή του όγκου του νερού των θαλασσών λόγω της θέρμανσής τους. Και τα δύο γεγονότα σχετίζονται με το παγκόσμιο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής.

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου μελέτησαν συνολικά 19.000 παγετώνες στον κόσμο χρησιμοποιώντας τοπογραφικά δεδομένα που παρέχονται από δορυφόρους, καθώς και από έρευνες πεδίου. Η ακριβής ποσότητα πάγου που χάθηκε κατά την εξεταζόμενη περίοδο ανέρχεται σε 9,625 δις τόνους και μόνο οι παγετώνες στη Νοτιοδυτική Ασία δείχνουν μια θετική τάση αύξησης του όγκου των. Σύμφωνα με τους ερευνητές, ορισμένοι παγετώνες θα μπορούσαν να λιώσουν τελείως πριν από το τέλος του αιώνα, ενώ άλλοι θα συνεχίσουν να συμβάλλουν στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας και μετά το 2100.

Μόνο από το λιώσιμο των πάγων της Ανταρκτικής η στάθμη των Ωκεανών ανέβηκε κατά 1,4 εκατοστά μεταξύ 1979 και 2017, σύμφωνα με έκθεση της Αμερικανικής Ακαδημίας Επιστημών (PNAS) που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Ιανουάριο. Η δε εφιαλτική υπόθεση της πλήρους εξαφάνισης των πάγων της Λευκής Ηπείρου θα επιφέρει την απόλυτη καταστροφή αφού οι επιστήμονες υπολογίζουν ότι η στάθμη των θαλασσών θα ανέβει κατά 57 μέτρα (!).

Οι Αλπεις δεν θα είναι πια λευκές

Μια άλλη πάλι μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Cryosphere, προειδοποιεί ότι οι παγετώνες των Αλπεων μπορεί να λιώσουν κατά 90% μέχρι το 2100 αν δεν παρθεί κάποιο σοβαρό μέτρο για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη. Οι επιπτώσεις θα είναι σημαντικές για εκατομμύρια ανθρώπους που θα αντιμετωπίσουν έλλειψη νερού τους θερινούς ιδίως μήνες.

Ομάδα Ελβετών ερευνητών χρησιμοποιώντας κλιματικά μοντέλα και  διαφορετικά σενάρια υπερθέρμανσης του πλανήτη κατέληξαν σε προβλέψεις που δεν αφήνουν περιθώρια αισιοδοξίας: ακόμα και αν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου δεν αυξηθούν αλλά συνεχίσουν με τον τρέχοντα ρυθμό «οι Αλπεις θα μπορούσαν έως το 2100 να μείνουν χωρίς πάγους», εξηγεί ο Ματίας Χους, ερευνητής στο Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας (ETH) της Ζυρίχης.

«Ενας παγετώνας είναι μια τεράστια δεξαμενή νερού», εξηγεί από την πλευρά του ο Χάρι Ζεκολάρι ερευνητής στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο του Ντελφτ της Ολλανδίας. Αν οι παγετώνες εξαφανιστούν, χάνεις αυτές τις δεξαμενές. Στις Αλπεις το πρόβλημα ίσως και να μπορεί να αντιμετωπιστεί, αλλά τί θα γίνει στις Ανδεις ή τα Ιμαλάια, όπου δισεκατομμύρια άνθρωποι χρειάζονται πραγματικά αυτό το νερό;», διερωτάται.

Προσεχώς, 250 εκατομμύρια «κλιματικοί πρόσφυγες»

Αλλά εκεί που το νερό είναι ευλογία αλλού είναι συμφορά. Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση Global Risks Report (2018) οι ταχέως αναπτυσσόμενες πόλεις καθιστούν ολοένα και μεγαλύτερους πληθυσμούς ευάλωτους στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Τα δύο τρίτα του παγκόσμιου πληθυσμού αναμένεται να ζουν σε πόλεις έως το 2050.

Σύμφωνα με την παραπάνω έκθεση, η αύξηση της στάθμης της θάλασσας κατά 0,5 μέτρο έως το 2050,  θα πλήξει περί τις 570 παράκτιες πόλεις του κόσμου με πληθυσμό άνω των 800 εκατ. κατοίκων. Μάλιστα, η Παγκόσμια Τράπεζα σημειώνει ότι το 70% των μεγαλύτερων πόλεων στην Ευρώπη είναι κτισμένες σε περιοχές που είναι τελείως εκτεθειμένες στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Hδη, το 2017, 18,8 εκατ. άνθρωποι εκτοπίστηκαν από τα σπίτια και τις πόλεις τους από αιτίες που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες, συμπεριλαμβανομένων των πλημμυρών και των παράκτιων καταιγίδων, αναφέρει η έκθεση. Επιπλέον, λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη, η εντεινόμενη επίδραση της αύξησης της στάθμης της θάλασσας στις παράκτιες πόλεις και πεδιάδες, θα καταστήσει μεγάλες εκτάσεις γης ακατοίκητες ή οικονομικά μη βιώσιμες. Με συνέπειες όχι μόνο οικονομικές και κοινωνικές αλλά και γεωπολιτικές.

Στους σημερινούς πρόσφυγες των πολέμων ή της φτώχειας θα προστεθούν και τα κύματα των προσφύγων του κλίματος. Αυτοί οι τελευταίοι κατά τις εκτιμήσεις του ΟΗΕ θα φτάσουν ως το 2050 τα 250 εκατομμύρια. Ανάμεσά τους θα βρίσκονται άνθρωποι που σήμερα δεν μπορούν καν να το φανταστούν.

ροή ειδήσεων