23.8 C
Athens
Παρασκευή, Απρίλιος 26, 2019
Αρχική Κόσμος Τα Υψίπεδα του Γκολάν - Από τον Σέλευκο στον... Τραμπ

Τα Υψίπεδα του Γκολάν – Από τον Σέλευκο στον… Τραμπ

Η αναγνώριση απο τις ΗΠΑ των Υψιπέδων του Γκολάν ως ισραηλινού εδάφους δημιουργεί νέες εντάσεις στην περιοχή και στη μεγαλύτερη σκακιέρα της διεθνούς πολιτικής, καθώς αυτή η μικρή έκταση έχει  στρατηγική σημασία για τα όμορα κράτη. Είναι ζωτική για τα νερά της, για τη γη της καθ΄αυτήν, για την αξιοποιησή της υπέρ ή κατά του Ισραήλ όπως και υπέρ ή κατά της Συρίας, των Παλαιστινίων και του Λιβάνου.

Σε αυτή τη φάση έχει σημασία ως  «όπλο» του Τραμπ για να στηρίξει στις εκλογές τον Νετανιάχιου αλλά και για να «εκνευρίσει» τη Συρία και τη Ρωσία που του χάλασαν τα σενάρια στην περιοχή.

Τα Υψίπεδα ή Υψώματα το Γκολάν έχουν συνολική έκταση 1.800 τ.χλμ. (περίπου μισή από το νομό Αττικής ή από την Εύβοια). Η Συρία επιμένει ότι τα 1.500 τ.χλμ. κατέχονται απο το Ισραήλ ενώ το Ισραήλ υποστηρίζει ότι κατέχει “μόνο” 1.100 τ.χλμ. Χονδρικά τα 2/3 στα δυτικά κατέχονται από το Ισραήλ,  ενώ το 1/3 στα ανατολικά παραμένει στην Συρία.

Πάντως το Ισραήλ κρατάει το “φιλέτο” καθώς έχει και την αποκλειστικότητα πλέον της θάλασσας της Γαλιλαίας.

 

Το ιστορικό

Το 1918 όταν οι δυτικοί αποφάσισαν ”να ξεμπερεδεύουν” με την Οθωμανική Αυτοκρατορία και μοίρασαν μεταξύ τους ό,τι είχε απομείνει από αυτήν, τα Υψώματα του Γκολάν πέρασαν στους Γάλλους. Οι Αγγλοι πάντως κράτησαν τη Θάλασσα της Γαλιλαίας και την Παλαιστίνη. Τριάντα χρόνια αργότερα, όταν οι Γάλλοι αποχώρησαν, και συγκεκριμένα το1946, τα Υψώματα αποδόθηκαν στη Συρία, που κι αυτή είχε μόλις γίνει ανεξάρτητη.

File:FRANCO-BRITISH CONVENTION ON CERTAIN POINTS CONNECTED WITH THE MANDATES FOR SYRIA AND THE LEBANON, PALESTINE AND MESOPOTAMIA, SIGNED AT PARIS, DECEMBER 23, 1920.pdf

Μετά τον πρώτο αραβο-ισραηλινό πόλεμο του 1948-1949 τα Υψίπεδα του Γκολάν αποστρατιωτικοποιήθηκαν όμως ήταν πλέον σταθερά πεδίο συγκρούσεων, γιατί παρότι οι αντίπαλοι συμφώνησαν στο να θεωρείται στρατιωτικά ουδέτερη ζώνη η περιοχή, κανένας δεν δεχόταν την παρουσία πολιτών “του άλλου” -αγρότες, κτηνοτρόφους ή εμπόρους. Επιπλέον υπήρχε το ζωτικο θέμα των υδάτων της περιοχής. Η Ρωσία ήταν τότε με το πλευρό της Συρίας -και παραμένει.

Όμως ακόμα και ο Μοσέ Νταγιάν είχε πει τότε ότι τα περισσότερα συνοριακά επεισόδια τα προκαλούσε το Ισραήλ, ως προβοκάτσια στην ουσία, για να έχει επιχειρήματα και να καταλάβει περισσότερα εδάφη στα Υψίπεδα.

700 θανατηφόρα ατυχήματα από νάρκες στα Υψίπεδα εν καιρώ «ειρήνης»

Στον πόλεμο των 6 ημερών του 1967 η Συρία βομβάρδισε το Ισραήλ από τα Υψώματα του Γκολάν και όταν οι Ισραηλινοί νίκησαν, αποφάσισαν να μην αφήσουν ποτέ από τα χέρια τους την περιοχή. Περίπου 100.000 Σύροι έγιναν τότε πρόσφυγες και το Ισραήλ δεν επέτρεψε ποτέ την επανεγκατάστασή τους “για λόγους εθνικής ασφαλείας”. Όμως περίπου 7.000 Σύροι παρέμειναν στα χωριά τους

Μέχρι το 1970 οι Ισραηλινοί είχαν δημιουργήσει σχεδόν αστραπιαία 12 οικισμούς και εποίκησαν την περιοχή. Στον πόλεμο του Γιόμ Κιπούρ το 1973 οι Σύροι ανακατέλαβαν τα Υψίπεδα, αλλά τα έχασαν και πάλι. Το Ισραήλ το 1981 τα προσάρτησε στο κράτος του, παρά τις αντιδράσεις του ΟΗΕ αλλά και πολλών χωρών μεμονωμένα. Ο ΟΗΕ αντέδρασε θεωρώντας απαράδεκτη την προσάρτηση των κατεχομένων Υψιπέδων του Γκολάν και ανακοίνωσε ότι “η ενέργεια του Ισραήλ δεν είχε κανένα έρεισμα με βάση το διεθνές δίκαιο”. Το Ισραήλ απαντούσε τότε (και τώρα) ότι ο ΟΗΕ “καλεί για ασφαλή και αναγνωρισμένα σύνορα ελεύθερα από απειλές ή πράξεις βιας” και ως εκ τούτου «αν το Ισραήλ υποχωρήσει από αυτά που κατέλαβε με τον πόλεμο, θα μείνουν τα σύνορά του πλέον εκτεθειμένα».

Σε συνομιλίες που έγιναν έκτοτε στο πλαίσιο υπογραφής ειρήνης μεταξύ του Ισραήλ και της Συρίας, η Συρία έθετε ως προϋπόθεση την απόδοση όλων των Υψωμάτων του Γκολάν. Το Ισραήλ επέμεινε ότι “δεν μπορεί να τα αποδώσει όσο η κυβέρνηση της Συρίας συνεργάζεται με το Ιράν και τη Χεζμπολάχ, που θα κάνουν τα Υψίπεδα ορμητήριό τους”.

Κάποια στιγμή “πήγαν να τα βρουν”, όμως σκάλωσαν σε 100 μέτρα διαφορά επί της ουσίας, επειδή αυτά τα 100 μέτρα ουσιαστικά έδιναν στη Συρία πρόσβαση στη Θάλασσα της Γαλιλαίας. Οι μεν Ισραηλίτες ήθελαν τα σύνορα του 1923, τα οποία η Συρία απέρριπτε “ως αποικιοκρατικά και μη λαμβάνοντα υπ΄ όψη τους τοπικούς πληθυσμούς”, και ήθελε τα σύνορα που ίσχυαν προ του πολέμου των 6 ημερών. Αυτά όμως δεν τα ήθελε το Ισραήλ που απέδιδε αυτά τα σύνορα «στον επιθετικό επεκτατισμό της Συρίας”.

Ο Σιμόν Πέρες με τον Μπιλ Κλίντον

Τότε οι ΗΠΑ (επί Κλίντον) είχαν κατηγορήσει για το ναυάγιο των διαπραγματεύσεων το Ισραήλ, επειδή βασικά οι Αμερικανοί είχαν άλλες γεωπολιτικές ανάγκες στην περιοχή.

Ο ΟΗΕ το 2008 κάλεσε το Ισραήλ “να απέχει από ενέργειες που τροποποιούν τη δομή και το νομικό καθεστώς στα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν της Συρίας”. Το ψήφισμα αυτό, σαφέστατα υπέρ της Συρίας, πέρασε με 161 ψήφους υπέρ και 1 κατά -το Ισραήλ ήταν το μόνο που είχε ψηφίσει κατά.

Όταν ξέσπασε στη Συρία ο εμφύλιος, τα Υψώματα που της είχαν απομείνει, διχοτομήθηκαν στην ουσία, καθώς τα μισά τα κατείχαν οι αντιπολιτευόμενοι αλλά και οι τζιχαντιστές, και τα υπόλοιπα μισά η κυβέρνηση της Συρίας.

Το κάπως μακρινό παρελθόν

Η περιοχή κατοικείτο από πολλές φυλές της περιοχής, αλλά το Ισραήλ επιμένει βεβαίως ότι κατοικούσαν κυρίως Ιουδαίοι και ότι η περιοχή είχε τοποτηρητή που τον όριζε ο “δικός τους” Σολομώντας. Το 700 π.Χ. η περιοχή κατακτήθηκε από Ασσυρίους και εν συνεχεία από Βαβυλωνίους, υπό τον Ναβουχοδονόσορα. Τότε εκτοπίστηκαν από όλη την περιοχή και από τα Ιεροσόλυμα οι Ιουδαίοι για 48 χρόνια (η λεγομένη Βαβυλώνια αιχμαλωσία). Εν συνεχεία η περιοχή καταλήφθηκε από τους Πέρσες και αυτοί επέτρεψαν να εγκατασταθούν (ή να επανεγκατασταθούν) εκεί και Ιουδαίοι. Και ύστερα  η περιοχή κατακτήθηκε από τα στρατεύματα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οπότε την  “κληρονόμησε” ο Σέλευκος και οι διάδοχοί του.

 

Η περιοχή με τοπωνύμια της ελληνιστικής περιόδου

Όμως ήρθαν οι Ρωμαίοι και η περιοχή αποφασίστηκε να ανήκει πλέον στην Syria Palestina αρχικά και μετά στην Palestina Secunda. Για ένα διάστημα την άφησαν στην επικράτεια του Ηρώδη και εν συνεχεία ενέταξαν τα υψίπεδα στη Συρία. Για λόγους δικών τους ισορροπιών εν συνεχεία οι Ρωμαίοι (ο Καλιγούλας για την ακρίβεια) ξανάδωσαν την περιοχή στον Αγρίππα (εγγονό του Ηρώδη) Αυτό το πήγαινε έλα μεταξύ Συρίας και Ιουδαίων συνεχίστηκε ώσπου έμεινε η περιοχή στη Συρία.

Το 250 μ.Χ. στην περιοχή κυριάρχησαν αραβόφωνοι Χριστιανοί, οι Γασανίδες, οι οποίοι  ήταν πρόσφυγες απο την Αραβία και συγκεκριμένα από την Υεμένη. Όμως ουσιαστικά πλέον κουμάντο έκανε το Βυζάντιο και οι Βυζαντινοί ονόμαζαν την περιοχή “Γαυλανίτιδα” -το Ισραήλ βέβαια υποστηρίζει ότι η λέξη έχει εβραϊκή ρίζα.

Το 600 κατέλαβαν την περιοχή οι Πέρσες Σασσανίδες, ο Ηράκλειος την ανακατέλαβε για λίγο, όμως πέρασε οριστικά στους Άραβες το 636.

Εν συνεχεία κυριάρχησαν οι Οθωμανοί, που την ενέταξαν στο βιλαέτι της Δαμασκού (δηλαδή στη Συρία). Και μετά… μετά ήρθαν οι Ευρωπαίοι που «χειρούργησαν τον Τούρκο ασθενή» και κομμάτιασαν όλη τη Μέση Ανατολή ανάλογα με τα συμφέροντά τους και τα πετρέλαιά της.

ροή ειδήσεων