9 C
Athens
Κυριακή, Απρίλιος 21, 2019
Αρχική Επιστήμη Περιβάλλον Διεθνής Επιτροπή Πόρων: Για την ευημερία μας, τρώμε τις σάρκες του πλανήτη...

Διεθνής Επιτροπή Πόρων: Για την ευημερία μας, τρώμε τις σάρκες του πλανήτη μας

Η βιόσφαιρα, η ατμόσφαιρα, το έδαφος, το υπέδαφος, το φως του ήλιου  είναι τα αγαθά που προσφέρει ο πλανήτης Γη για την επιβίωσή μας. Ζούμε χάριν αυτών και από αυτά. Αλλά στις μέρες μας δεν ζούμε από αυτά. Κυριολεκτικά τα καταβροχθίζουμε, καθώς στο δημοφιλές κλαμπ της μεσαίας τάξης εντάσσονται ολοένα και ταχύτερα, ολοένα και μεγαλύτερα πληθυσμιακά σύνολα. Πράγμα που γίνεται καταστροφικό για τη ζωή στον πλανήτη από τη στιγμή που προκειμένου να ικανοποιηθεί το σύγχρονο καταναλωτικό μοντέλο, εξαντλούμε με πρωτοφανή για την ιστορία του είδους μας ταχύτητα τους φυσικούς πόρους του.

Σήμερα, η παγκόσμια οικονομία  καταναλώνει ετησίως 92 δις. τόνους φυσικών πόρων. Το 1970 κατανάλωνε «μόλις» 27 δις. Δηλαδή, χρησιμοποιούμε 3,4 φορές περισσότερους πόρους από ό,τι πριν από 50 χρόνια.

«Δεν θα υπάρξει αύριο για πολλούς από εμάς»

Και αν τα παραπάνω νούμερα, αν και εντυπωσιακά, δεν εξηγούν επαρκώς την έκταση του προβλήματος που αντιμετωπίζει ο πλανήτης και μαζί του οι κοινωνίες μας, η επισήμανση της  Τζόισε Μασιουαϊέι, εκτελεστικής διευθύντριας της Διεθνούς Επιτροπής Πόρων  δεν αφήνει άλλα περιθώρια αναβολών: «Λέω ειλικρινά, δεν θα υπάρξει αύριο για πολλούς από εμάς εκτός κι αν βάλουμε ένα τέλος σε αυτές τις πρακτικές». Οι οποίες «πρακτικές» δεν είναι άλλες από την ταχύτητα αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η παγκόσμια οικονομία εκμεταλλεύεται και τελικά κατασπαταλά τους φυσικούς πόρους του πλανήτη, προκειμένου να ανταποκριθεί στο σύγχρονο καταναλωτικό πρότυπο. Το οποίο καταλήγει καταστροφικό για το περιβάλλον αν συνυπολογίσουμε, μάλιστα, ότι ο πληθυσμός της Γης από το 1970 ως σήμερα έχει διπλασιαστεί και το Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν έχει τετραπλασιαστεί.

Η Διεθνής Επιτροπή Πόρων (International Resource Panel IRP) συστήθηκε υπό την αιγίδα του Προγράμματος για το Περιβάλλον των Ηνωμένων Εθνών. Τη στελεχώνουν 40 εμπειρογνώμονες από ένα ευρύ φάσμα ακαδημαϊκών ιδρυμάτων και επιστημονικών κλάδων και έχει ως αντικείμενο τη μελέτη της εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων του πλανήτη και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις της στον κύκλο της ζωής.

Σύμφωνα, λοιπόν, με την τελευταία έκθεση της IRP (2019) η παγκόσμια οικονομία για τις ανάγκες της το 2017, χρειάστηκε να απορροφήσει το  44 δις. τόνους μη μεταλλικών ορυκτών (άμμο, χαλίκι, πηλό), 24 δις τόνους βιομάζας (συμπεριλαμβανομένης της γεωργίας), 15 δις τόνους ορυκτών καυσίμων (πετρέλαιο, άνθρακας, φυσικό αέριο, που αποτελεί την κύρια αιτία της κλιματικής αλλαγής) και 9 δις τόνους μετάλλων για την κάλυψη των αναγκών παραγωγής.

Η ευημερία των πλουσίων κοστίζει στο περιβάλλον

Φυσικά, η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων δεν είναι αναγκαστικά καταστροφική εφόσον δίνουμε το χρόνο για την ανανέωσή τους. Ωστόσο, οι συγγραφείς της έκθεσης προειδοποιούν για τις περιβαλλοντικές συνέπειες  βάσει της δυναμικής που παρουσιάζει η παγκόσμια οικονομία. Όπως αναφέρει η Στέφανι Χαλβέιγκ, καθηγήτρια σχεδιασμού οικολογικών συστημάτων στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Ζυρίχης (ETH) και μέλος της Διεθνούς Επιτροπής Πόρων: «Οι μετρήσεις δείχνουν ότι η εξόρυξη και η παραγωγή των φυσικών πόρων συμβάλλει κατά πολύ στα περιβαλλοντικά προβλήματα.  Είναι υπεύθυνη για τις μισές εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, για το 90% των φαινομένων απώλειας βιοποικιλότητας και για τη μείωση των διαθέσιμων υδάτινων πόρων, κυρίως λόγω της γεωργικής παραγωγής.»

Για τη σπατάλη των φυσικών πόρων δεν έχουν όλες οι χώρες το ίδιο μερίδιο ευθύνης. Η έκθεση δείχνει ως κύριους υπεύθυνους τις αναδυόμενες χώρες της περιοχή Ασίας-Ειρηνικού καθώς εκμεταλλεύονται το 57% και καταναλώνουν το 60% των φυσικών πόρων του πλανήτη καθώς, στις χώρες αυτές αυξάνεται ο πληθυσμός, η βιομηχανική παραγωγή και βελτιώνεται ταχύτατα το βιοτικό επίπεδο.

Μια αύξηση, όμως, που είναι μάλλον εικονική αφού, οι αναπτυσσόμενες οικονομίες καταναλώνουν μεγαλύτερες ποσότητες φυσικών πόρων εξαιτίας της μαζικής μεταφοράς βιομηχανιών από την πλούσια Δύση. Η οποία Δύση, στη συνέχεια και χάριν της ευημερίας της, είναι αυτή που τελικά θα καταναλώσει σε μεγάλο βαθμό τα προϊόντα που παράγονται στις αναπτυσσόμενες χώρες. Ετσι, το «υλικό αποτύπωμα», το εργαλείο δηλαδή που μετρά τους φυσικούς πόρους που καταναλώνει μια χώρα για την παραγωγή αγαθών, είναι ακόμα μεγαλύτερο στις πλούσιες δυτικές κοινωνίες.

Το εφιαλτικό σενάριο

Αυτό θα καταλήξει, σύμφωνα με τα μοντέλα που χρησιμοποίησαν οι εμπειρογνώμονες της IRP, σε ένα εφιαλτικό σενάριο για το μέλλον: η παγκόσμια οικονομία το 2060 θα φτάσει να καταναλώνει 190 δις τόνους φυσικών πόρων, από 92 δις που είναι σήμερα. Το γεγονός θα προκαλέσει ισχυρές πιέσεις στο ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον, θα φτωχύνει και άλλο τις πηγές των φυσικών πόρων, ενώ κρίσεις και πόλεμοι για τον έλεγχο πηγών ορυκτών καυσίμων ή νερού που θα είναι σε ανεπάρκεια, θα προστεθούν σε αυτούς που ήδη διεξάγονται. Μάλιστα, αν λάβουμε,  σοβαρά υπόψη την εκτίμηση του Global Footprint Network, ήδη ζούμε με πίστωση από τη φύση αλλά και από τις επόμενες γενιές.

Το δάνειο από τους φυσικούς πόρους είναι κόκκινο

To Global Footprint Network είναι ένα ανεξάρτητο think thank που ιδρύθηκε το 2003 και έχει έδρα στις ΗΠΑ, το Βέλγιο και την Ελβετία. Ασχολείται με το περιβάλλον και κυρίως με το ζήτημα της εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων του πλανήτη. Κάθε χρόνο, το Ινστιτούτο υπολογίζει την ημερομηνία κατά την οποία η κατανάλωση των φυσικών πόρων από τη δραστηριότητα της παγκόσμιας οικονομίας, ξεπερνά τη δυνατότητα του πλανήτη να τους αναπληρώσει μέσα στο ίδιο έτος. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Ινστιτούτου, ήδη είμαστε καταχρεωμένοι, αφού η ημερομηνία αυτή ήταν η 1η Αυγούστου του 2018 και συνεπώς, το δάνειό μας από τους φυσικούς πόρους του πλανήτη είναι ήδη κόκκινο.

«Είναι σαφές ότι πρέπει να μεταμορφώσουμε τον τρόπο λειτουργίας των οικονομιών μας και την αποτίμηση των προϊόντων που καταναλώνουμε. Ο στόχος είναι να σπάσουμε τη σχέση ανάμεσα στην ανάπτυξη και την  αυξημένη χρήση των πόρων και να βάλουμε ένα τέλος στον πολιτισμό των προϊόντων της μιας χρήσης», διακήρυξε πρόσφατα η Τζόισε Μασιουαϊέι, κατά την 3η σύνοδο κορυφής One Planet στο Ναϊρόμπι (14/3/2019) για την κλιματική αλλαγή.

Η τραγική ειρωνεία είναι ότι τις ημέρες που διεξαγόταν η Σύνοδος, ο τροπικός κυκλώνας Ιντάι, εξαιτίας του φαινομένου του θερμοκηπίου, σάρωνε με ταχύτητες 200 χλμ. τη νοτιοανατολική Αφρική, προκαλώντας ανυπολόγιστες καταστροφές και εκατοντάδες θύματα. Σαν να ήθελε να υπογραμμίσει τα λόγια της Μασιουαϊέι.

 

ροή ειδήσεων