Αρχική Πολιτική Γ.Πλειός: Το ισχυρότερο φίλτρο απέναντι στα fake news είναι η συγκροτημένη ιδεολογική...

Γ.Πλειός: Το ισχυρότερο φίλτρο απέναντι στα fake news είναι η συγκροτημένη ιδεολογική αντίληψη

Ο Καθηγητής και Διευθυντής του Εργαστηρίου Κοινωνικής Έρευνας στα ΜΜΕ του Τμήματος Επικοινωνίας και ΜΜΕ του ΕΚΠΑ, κος Γιώργος Πλειός,  στην εκπομπή «Δεύτερη Ματιά» με τους δημοσιογράφους Κατ. Ακριβοπούλου, Κώστα Αργυρό και Σωτήρη Καψώχα

Η συνέντευξη:

  • O «θάνατος» του Κώστα Γαβρά ήταν από τα κορυφαία fake news της χρονιάς…

Ναι, σε ότι αφορά την εσωτερική επικαιρότητα γιατί ο Γαβράς είναι ελληνικής καταγωγής. Γενικότερα θα έλεγα ότι η χρονιά που πέρασε, το 2018, ήταν η χρονιά κατά την οποία τα fake news συζητήθηκαν πάρα πολύ στη χώρα μας με τον ένα ή τον άλλον τρόπο. Αφορμή ήταν τέτοια περιστατικά, σαν τον «θάνατο» του Κ. Γαβρά και μάλιστα συζητήθηκαν και σε ραδιοφωνικές και σε τηλεοπτικές εκπομπές, έγιναν αναλύσεις σε εφημερίδες, έγιναν διάφορες εκδηλώσεις όπως για παράδειγμα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή την Άνοιξη, έγιναν ημερίδες σε Πανεπιστήμια, ήταν μια «πλούσια χρονιά», και αυτό δείχνει ότι τα αντανακλαστικά μας λειτουργούν σαν λαός. Αυτές οι αναλύσεις δείχνουν ότι προσπαθούμε να καταλάβουμε τι συμβαίνει, γιατί συμβαίνει, ποια είναι η έκταση του προβλήματος, μέχρι που φτάνουν τα fake news, τι είναι και τι δεν είναι fake και πως πρέπει να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο.

H αλήθεια είναι ότι στον τομέα της αντιμετώπισης των fake news, δεν έχουμε κάνει και πάρα πολλά, ή μάλλον, δεν έχουμε κάνει αυτά που θα έπρεπε να κάνουμε και επισημαίνω ότι αυτό δεν είναι μια ελληνική ιδιομορφία. Είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο, καθώς τα ίδια παρατηρούμε σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό και σε πολλές άλλες χώρες και αναφέρομαι βεβαίως στη ρήση ότι η λογοκρισία, ο έλεγχος και τα εμπόδια στην πληροφόρηση, δεν είναι η λύση απέναντι στα fake news γιατί αυτά τα εμπόδια, το μονοπώλιο δηλαδή της ενημέρωσης, μπορεί να δημιουργήσει τα μεγαλύτερα fake news στην ιστορία. Τα fake news κυρίως είναι οικονομικά ή πολιτικά, γιατί αυτά στοχεύουν στην οικονομική και πολιτική επικαιρότητα.

  • Σταχυολογήσαμε μερικά κραυγαλέα fake news 

Και ενώ ήρθε η διάψευση από τους ίδιους τους παρευρισκόμενους, τα ΜΜΕ που τα αναπαρήγαγαν συνέχισαν να τα αναμεταδίδουν…

Η διάψευση των παρευρισκομένων, η οποία αγνοήθηκε

  • Τι γίνεται εδώ;

Το έχω πει πάρα πολλές φορές και θα το επαναλάβω. Τα fake news εκτός από το ότι είναι πολιτικό εργαλείο, είναι και κάτι πολύ βαθύτερο, γιατί πηγάζουν από τα βαθιά στρώματα της σκέψης μας, του τρόπου ζωής μας και εν γένει του πολιτισμού μας και θα πω ότι η αιτία των fake news είναι μεν η κοινωνική ανισότητα, αλλά κυρίως είναι ο οξύτατος ανταγωνισμός και οι αδικίες που συμβαίνουν. Σκοπός τους είναι να διαδώσουν τις προκαταλήψεις που έχουμε με το ένδυμα, με την μορφή των ειδήσεων, όχι με την μορφή των παραμυθιών ή των ιστοριών των παραμυθιών, όχι με τις αφηγήσεις για τον κακό εθνικό χαρακτήρα των άλλων, όχι με τη μορφή της προπαγάνδας, αλλά με πληροφορίες για επίκαιρα γεγονότα.Ο βασικός λόγος είναι πάντοτε η προώθηση, η διάδοση προκαταλήψεων, οι οποίες στοχεύουν είτε σε πολιτικά οφέλη, είτε σε εμπορικά οφέλη.

  • Πολιτικά οφέλη τύπου ακροδεξιάς με νομιμοποίηση…

Προφανώς και σαφέστατα. Όταν στοιχείο του εξτρεμιστικού ακροδεξιού λόγου είναι, για παράδειγμα ο ρατσισμός, είναι προφανές ότι ο ίδιος ο ρατσισμός στο σύνολό του είναι μια τεράστια ψεύτικη αφήγηση, διότι συναρτά τις αρετές και τα μειονεκτήματα των ανθρώπων από την φυλή ή το έθνος στο οποίο γεννήθηκαν και μεγάλωσαν. Αυτό είναι από μόνο του ψεύτικη είδηση, εξ ορισμού.

  • Από την άλλη πλευρά, βλέπουμε ότι υπάρχουν αντιδράσεις…

Η διόγκωση των fake news -σημειώστε ότι αυτό θα το βλέπουμε συνεχώς και περισσότερο μπροστά μας- θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με κάποια οργανωτικά μέτρα για να προστατεύσουμε λίγο την αξιοπιστία κάποιων βασικών ειδήσεων σε κάποια έγκυρα μέσα και να εκπαιδευτεί και το κοινό με κάποιους τρόπους.

Άρα, είναι διπλή η επίδραση και η διόγκωση των fake news:

  1. Aυξάνουν την δυσπιστία προς τα ΜΜΕ. Ταυτόχρονα όμως αυτό είναι μια πρωτοφανής ευκαιρία να ξεχωρίσουν τα έγκυρα από τα μη έγκυρα ΜΜΕ.
  2. Αυξάνεται η αυτενέργεια των πολιτών και γενικά του κοινού. Το κοινό, γνωρίζοντας ότι υπάρχουν fake news, γίνεται πιο καχύποπτο, εκπαιδεύεται σε ότι διαβάζει και αυτό θα βοηθήσει λίγο στο να εμπεδώσει και ποια είδηση είναι αξιόπιστη και ποιά όχι

Το να είναι ενεργοί οι πολίτες και να έχουν μια κριτική προσέγγιση σε κάθε τι που διαβάζουν είναι κάτι που βοηθάει τη δημοσιογραφία και έχει να κερδίσει η δημοσιογραφία από αυτό. Εννοώ η καλή δημοσιογραφία και τα έγκυρα μέσα ανεξάρτητα από την πολιτική τους τοποθέτηση.

Πολλά μπορούμε να κάνουμε για την αντιμετώπιση των ψευδών ειδήσεων… να συνεργαστούν τα Μέσα, να τσεκάρουν τις ειδήσεις τους και πολλά άλλα. Σε κάθε περίπτωση το πιο ισχυρό εργαλείο για να αντιμετωπιστούν τα fake είναι να ενισχυθεί η κριτική, η ιδεολογική ματιά του πολίτη. Το ισχυρότερο φίλτρο απέναντι στα fake news είναι η ιδεολογία.Όταν κανείς έχει μια συγκροτημένη εικόνα για τον κόσμο δεν μπορεί να πιστέψει το οτιδήποτε.

 

 

ροη ειδησεων