Αποσπάσματα από την συνέντευξη του Κόλιν Κράουτς στους «Πολίτες της Ευρώπης» και τον δημοσιογράφο Κώστα Αργυρό

 

Για τον όρο Μεταδημοκρατία

«Oταν ανέφερα τον όρο »Μεταδημοκρατία», είχα στο μυαλό μου κάτι ανάλογο με αυτό που εννοούμε όταν λέμε »μεταβιομηχανία». Οταν λέμε μια κοινωνία μεταβιομηχανική, ασφαλώς δεν εννοούμε ότι δεν έχει βιομηχανία. Συμπεριλαμβάνεται η βιομηχανία, αλλά ως κομμάτι του παρελθόντος και το μέλλον έχει προχωρήσει όλα αυτά τα χρόνια. Ενιωσα ότι αυτό συμβαίνει και στην πολιτική. Όλοι οι θεσμοί παραμένουν ενεργοί, έχουμε εκλογές, κυβερνήσεις ανεβαίνουν και κατεβαίνουν, υπάρχει διάλογος, αλλά η ενέργεια του πολιτικού συστήματος, κατά κάποιον τρόπο άρχισε να μετακινείται προς άλλη κατεύθυνση. Αρχισε να μετακινείται προς μικρές ελίτ επιχειρηματιών και πολιτικών και η ίδια η δημοκρατία άρχισε αυξανόμενα να γίνεται ένα τεχνητό παιχνίδι, χειραγωγημένο από ειδικούς της δημοσιότητας.»

Για τα μνημόνια

«Οι τράπεζες ήταν προτεραιότητα κι όχι οι συνθήκες διαβίωσης των πολιτών. Ακόμα χειρότερα, μετά το 2010. Υποθέτω ότι η πηγή της Μεταδημοκρατίας ήταν το πρώτο ελληνικό μνημόνιο, όταν ειπώθηκε στην Ελλάδα, όπως και στην Ιταλία επίσης, τι έπρεπε να κάνουν. Θα πρέπει να αλλάξετε τον πρωθυπουργό σας, θα έχετε μια κυβέρνηση, η οποία θα καθοδηγείται απ’ έξω. Αυτό δε σημαίνει ότι η Ελλάδα ή η Ιταλία ήταν άψογες δημοκρατίες προηγουμένως. Είχαν τα προβλήματά τους, αλλά αυτό ήταν ένα σημαντικό σημείο παράκαμψης των δημοκρατικών θεσμών. Τα κοινοβούλια έπρεπε να παίξουν έναν ρόλο που επισήμως δέχεται το σύστημα αυτό, αλλά στην πραγματικότητα είχαν ελάχιστες επιλογές.»

Για τον Μπερλουσκόνι

«Ναι, ο Μπερλουσκόνι ήταν το πρώτo, κατά την δική μου άποψη, παράδειγμα Μεταδημοκρατίας. Ζούσα στην Ιταλία όταν έγραψα αυτό το βιβλίο και ο Μπερλουσκόνι ήταν αρκετά στο μυαλό μου τότε, όχι απλά γιατί είπε ότι η χώρα θα μπορούσε να διοικηθεί όπως μια εταιρία, αλλά κι επειδή το κόμμα του ξεκίνησε την ύπαρξή του σαν ένα είδος υποκαταστήματος της επιχειρηματικής του αυτοκρατορίας. Εκείνη την εποχή, αρχές της δεκαετίας του ’90, η Χριστιανοδημοκρατία, ο Σοσιαλισμός και ο Κομμουνισμός, κατέρρεαν. Βρίσκονταν σε πολύ βαθιά κρίση. Ο Μπερλουσκόνι εμφανίστηκε τότε με ένα νέο κόμμα, όχι ένα κανονικό κόμμα, δεν είχε μέλη, δεν είχε χρήματα, χρησιμοποίησε την επιχειρηματική του αυτοκρατορία για να εξασφαλίσει κόσμο, ο οποίος θα εργαζόταν στο κόμμα, όπως και χρηματοδότηση. Ηταν ένα κόμμα-επιχείρηση στην Ιταλία. Χρησιμοποίησε οικονομικές πηγές για να ασκήσει πολιτική. Ενα τέλειο παράδειγμα Μεταδημοκρατίας.»

Για τους λαϊκιστές

«Οι λαϊκιστές δρουν στο όνομα του λαού, υπάρχει μια άμεση σχέση. Ο λαός τους ψηφίζει κι έπειτα αυτοί ενεργούν ανεξέλεγκτα με τρόπο που εμφανίζεται σαν να είναι αυτό που επιθυμεί ο λαός. Όπως συμβαίνει αυτή τη στιγμή στη Βρετανία γύρω από το θέμα του Brexit.Οι πολίτες που επιθυμούν την αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση, λένε ότι δεν επιθυμούν το κοινοβούλιο να έχει κάποιο ενεργό ρόλο. Ζητούν από την κυβέρνηση να δράσει απευθείας σύμφωνα με την επιθυμία του λαού. Το ίδιο συμβαίνει και στην Ουγγαρία και την Πολωνία, όπου οι κυβερνήσεις υποστηρίζουν ότι δεν πρέπει να επιτρέπεται στους ντόπιους να κρίνουν το έργο των κυβερνήσεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ δηλώνει υπεράνω του νόμου, μπορεί να κάνει ό,τι θέλει αν το επιλέξει.»

Για τα κοινωνικά δίκτυα

«Τα κοινωνικά δίκτυα ανανέωσαν με αυτό τον τρόπο τη δημοκρατία, ειδικά για τους νέους. Αλλά την ίδια στιγμή, έχουμε την εμφάνιση πολύ ισχυρών οικονομικά ομάδων, οι οποίες μελέτησαν τον τρόπο για να ελέγχουν τα κοινωνικά δίκτυα, πώς να διαμορφώνουν μια πολύ δυναμική παρουσία μέσα σε αυτά, συνήθως μια κρυφή, μυστική παρουσία. Κι έτσι τα κοινωνικά δίκτυα γίνονται μέρος της Μεταδημοκρατίας.»  

Για τις τράπεζες

«Η βαθιά ειρωνεία ήταν ότι προκειμένου να υπάρξει ανάκαμψη από την κρίση οι κυβερνήσεις χρειάζονται πιο δυνατές τράπεζες, αφού οι κυβερνήσεις δε θέλουν να εξακολουθούν να φροντίζουν τις τράπεζες, αλλά αυτές να είναι ξανά ανεξάρτητες. Κι οι τράπεζες λένε ότι «αν μας θέλετε πιο δυνατές πρέπει να μας επιτρέψετε να χρησιμοποιήσουμε όλα αυτά τα αστεία κόλπα που συνηθίζουμε για να παράγουμε χρήμα». Ετσι οι κυβερνήσεις τις άφησαν να αρχίσουν πάλι τις δραστηριότητες στη δευτερογενή αγορά, τη μόχλευση, το δανεισμό,όλα αυτά που πριν πήγαν λάθος. Κι η κατάσταση χειροτερεύει ξανά, με λίγο περισσότερες ρυθμίσεις.»

Για τη γλώσσα των πολιτικών

«Οι πολίτες είναι ικανοί να καταλάβουν. Μιλούν με ευφυείς ανθρώπους, οι οποίοι καταλαβαίνουν. Η πολιτική έχει υποβαθμίσει τη γλώσσα της, κυρίως διότι η κύρια πηγή πολιτικής επικοινωνίας μοιάζει με την πώληση προϊόντων. Οι ίδιοι άνθρωποι που συμβουλεύουν για την πώληση προϊόντων συμβουλεύουν και τους πολιτικούς για τον τρόπο που θα πρέπει να επικοινωνήσουν. Είναι δύσκολο να δούμε πώς οι πολιτικοί θα ξεφύγουν από αυτό, αφού δεν υπάρχει άλλη βασική πηγή απόκτησης δεξιοτήτων μαζικής επικοινωνίας εκεί έξω στην κοινωνία.»

Για το μέλλον

«Είναι λάθος να παρουσιάζεις μια μαύρη εικόνα, διότι η μόνη πολιτική που μπορεί να επωφεληθεί από την απαισιοδοξία, είναι η άκρα δεξιά. Οι πολιτικές του θανάτου και της απομόνωσης. Αν πιστεύεις σε ένα μέλλον της ανθρωπότητας, πρέπει να λες ότι υπάρχουν πράγματα που θα μπορούσαμε να κάνουμε, αν ήμασταν μόνο λίγο πιο έξυπνοι…» 

 

* Θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους στοχαστές της εποχής μας και είναι ένας πραγματικός πολίτης της Ευρώπης. Ο Κόλιν Κράουτς, καθηγητής των Πανεπιστημίων της Οξφόρδης και του Γουόργουικ, άλλαξε τις πολιτικές επιστήμες όταν πρίν 15 χρόνια εισήγαγε τον όρο «Μεταδημοκρατία». Αυτός ήταν ο τίτλος του βιβλίου του, το οποίο εκδόθηκε πρώτα στα ιταλικά.